Klimaatbeleid gaat over omgaan met risco’s en onzekerheden

4 februari 2010 - In de politiek en media woedt een hevige discussie over fouten in het klimaatrapport van IPCC, het klimaatpanel van de Verenigde Naties. Het is uitermate slordig dat die fouten in het rapport terecht zijn gekomen, maar ze doen niets af aan de belangrijkste conclusie dat de aarde opwarmt door de mens.

De ontkenners van klimaatverandering zien hun kans schoon om al het klimaatonderzoek in diskrediet te brengen. Het debat zou volgens Natuur en Milieu vooral moeten gaan over de vraag hoe we als samenleving omgaan met de risico’s en onzekerheden rond klimaatverandering. De kans op ernstige klimaatrampen kan tegen relatief lage kosten voorkomen worden.  

Natuur en Milieu wil er geen misverstand over laten bestaan. Het is slordig dat er fouten terecht gekomen zijn in het rapport van het IPCC, dat had niet mogen gebeuren. Maar deze fouten doen niets af aan de belangrijkste conclusie dat de aarde opwarmt en dat de mens daar een grote rol in speelt.
 
Het is grote onzin dat klimaatsceptici het wetenschappelijk onderzoek van vele duizenden klimaatwetenschappers bij de vuilnis willen zetten, nu blijkt dat er een paar fouten gemaakt zijn. Als een wetenschapper roept dat hij het medicijn tegen AIDS uitgevonden heeft en dat blijkt later onjuist te zijn, dan gooien we wereldwijd ook niet al het aidsonderzoek in de prullenbak. Zijn alle natuurkundigen ongeloofwaardig als een Amerikaanse onderzoeker na een slecht experiment beweert koude kernfusie ontdekt te hebben? Nee, het maakt duidelijk dat wetenschap mensenwerk is en dat daarbij ook fouten gemaakt worden. Juist de wetenschap beschikt over een groot zelfreinigend vermogen, omdat publicaties in wetenschappelijke tijdschriften altijd beoordeeld en gecontroleerd worden door andere onafhankelijke wetenschappers. In beide voorbeelden corrigeerden wetenschappers elkaar snel.

Het IPCC bestaat uit honderden wetenschappers en doet zelf geen onderzoek. Het evalueert klimaatonderzoek en vat dit samen in rapporten die iedere 5 tot 7 jaar uitkomen. Het IPCC stelt in haar werkwijze hoge eisen aan objectiviteit en controle. Des te pijnlijker is dat deze fouten niet op tijd recht gezet zijn en het is goed om te kijken hoe dat heeft kunnen gebeuren.

Onzekerheden
Dat de uitstoot van broeikasgassen door de mens een belangrijke oorzaak is van de opwarming van de aarde staat voor het overgrote deel van de wetenschappers niet meer ter discussie. Wel discussiëren wetenschappers over de vraag hoe snel de aarde zal opwarmen en hoe natuurlijke processen reageren op de menselijke uitstoot. Zo kunnen oceanen CO₂ opnemen en daarmee de opwarming afremmen. En het vrijkomen van broeikasgassen uit ontdooiende toendra’s in Siberië versnelt juist de opwarming. Maar hoeveel CO₂ kunnen die oceanen nog opnemen? Hoe snel ontdooien de toendra’s en hoe veranderen de weersystemen? Wetenschappers kunnen deze vragen nog niet met zekerheid beantwoorden, hoe graag de samenleving dat ook wil. Wachten met klimaatbeleid tot die zekerheid er wel is, is hoogst onverstandig. Want dan kan het wel eens te laat zijn om de ramp af te wenden.

Omgaan met risico’s
De kernvraag is hoe de politiek wil omgaan met de kans op grote klimaatverandering, met mogelijk extreme gevolgen voor grote groepen mensen in de wereld. Op andere vlakken maken we die afweging dagelijks. Waarom verzeker je je wel tegen een hartoperatie maar niet tegen diefstal van je fiets, terwijl de kans op een gejatte fiets veel groter is?  De meeste mensen kunnen de hoge kosten van een hartoperatie niet betalen, maar een nieuwe fiets wel. En dus bescherm je je tegen een ernstige risico dat je zelf niet meer kunt dragen. De kosten voor deze bescherming –je zorgverzekering- kun je wel betalen. 

Ook in het verkeer maak je die afweging. Stel dat je met vier mensen in de auto zit en in de mist op een spoorwegovergang afrijdt. Drie mensen zien een rood knipperlicht, maar de vierde ziet niks en adviseert vol gas door te rijden. Er is dus onzekerheid of er een trein aankomt en geen consensus over wat er moet gebeuren. Wat doe je? Hoewel de kans klein is dat er precies een trein passeert als jij de rails kruist, rem je toch af. Met die paar seconden tijdverlies voorkom je de kans op een dodelijke botsing.

Eenzelfde afweging van onzekerheden en kansen speelt bij klimaatverandering. Er is een gerede kans dat de aarde opwarmt door toedoen van de mens en dat de gevolgen zeer ingrijpend kunnen zijn. De kans bestaat dat honderden miljoenen mensen kunnen straks getroffen worden door rampen als overstromingen, droogtes en stormen. Ook al is er nog onzekerheid over de mate van invloed van de mens en ernst van de gevolgen, dat ontslaat de politiek niet van de plicht een afweging te maken op basis van deze onzekerheden.

Als de kosten ter voorkoming van een risico laag zijn vergeleken met de mogelijke gevolgen, dan is het verstandig die ‘verzekering’ te nemen. We kunnen de kans op ernstige klimaatverandering afwenden tegen relatief lage kosten, zo hebben economen berekend. Zonder klimaatbeleid stijgt het wereldwijde inkomen tot 2030 met 50 procent. Met een goed klimaatbeleid bereiken we diezelfde welvaart een jaartje later. Een klein offer, om een kans op een grote ramp te voorkomen. Tegen die achtergrond is het verstandig om klimaatbeleid te voeren.

Publicatiedatum: 04-02-2010